Ortam ölçümleri

Ölçüm neden gerekir

Risk değerlendirmesi bir tehlikeyi tespit ettiğinde, o tehlikenin sınır değerin altında mı üstünde mi olduğunu ancak ölçüm söyler. "Burası gürültülü" bir gözlemdir; "bu hatta maruziyet düzeyi şu değerde" ise bir bulgudur ve önlem kararını, kişisel koruyucu donanım seçimini, hatta çalışanların sağlık tarama kapsamını doğrudan belirler.

Ölçüm sonuçları aynı zamanda işverenin elindeki en somut savunma belgesidir. Bir meslek hastalığı iddiasında, o dönemdeki maruziyet düzeyini ortaya koyan tek kayıt ölçüm raporudur.

Ölçülen parametreler

Hangi parametrelerin ölçüleceği işyerinizin faaliyetine ve risk değerlendirmesi bulgularına göre belirlenir. Yaygın olanlar:

• Gürültü. Kişisel maruziyet ve ortam gürültü seviyesi ölçümleri.
• Toz. Solunabilir ve toplam toz konsantrasyonu, gerektiğinde serbest silis analizi.
• Kimyasal maruziyet. Havadaki gaz, buhar ve uçucu organik bileşik konsantrasyonu.
• Titreşim. El-kol ve tüm vücut titreşimi; ilgili yönetmelik bu ölçümler için belirli standartların kullanılmasını zorunlu tutar.
• Aydınlatma. Çalışma düzlemindeki aydınlık düzeyi.
• Termal konfor. Sıcaklık, nem ve hava akım hızı.

Kim ölçüm yapabilir

Bu, sektörde en çok suistimal edilen konu. İş hijyeni ölçüm, test ve analizleri, bu konuda ön yeterlik veya yeterlik belgesine sahip laboratuvar tarafından yapılır. Laboratuvar, belgesinde yer alan parametreler dışında ölçüm yapamaz.

Yani bir laboratuvarın yeterlik belgesi olması tek başına yetmez; ölçtüğü her bir parametrenin belge kapsamında yer alması gerekir. Yeterlik belgesi almış laboratuvarların ve belge kapsam listelerinin İSGÜM'ün internet sayfasında ilan edilmesinin sebebi budur — kontrol edilebilir olsun diye.

Bir istisna var ama ters yönde çalışır: işyerinin kendi çalışanlarına yönelik iç kontrol amacıyla yaptığı ölçümlerin sonuçları, mevzuattaki sınır değerlere uyum için esas alınmaz ve teftişlerde değerlendirilmez. Kendi cihazınızla yaptığınız ölçüm, denetimde geçerli sayılmaz.

Ölçüm hizmetini bu kapsamda, yetkili laboratuvar aracılığıyla organize ediyoruz. Hangi parametrelerin hangi belge kapsamında ölçüleceğini teklif aşamasında yazılı olarak paylaşıyoruz.

Ne sıklıkla yapılır

Ölçüm sıklığı için tek bir takvim yoktur. Belirleyici olan risk değerlendirmesi sonuçlarıdır; bunun yanında gürültü, titreşim, tozlu işler ve kimyasallarla çalışma gibi alanlarda kendi yönetmelikleri ayrı yükümlülükler getirir.

Ölçümün tekrarlanmasını gerektiren tipik durumlar:

• Üretim yönteminin veya kullanılan makinelerin değişmesi
• Yeni bir kimyasalın kullanıma girmesi
• İşyerinin taşınması veya yerleşim düzeninin değişmesi
• Havalandırma veya toz tutma sisteminde değişiklik yapılması
• Risk değerlendirmesinin yenilenmesi
• Ölçülen değerin sınır değere yakın çıkması

Rapor ve kayıt saklama

İşveren, yapılan bütün iş hijyeni ölçüm, test, analiz ve değerlendirme sonuçlarına ilişkin basılı veya elektronik kayıtları, denetimlerde istenildiğinde gösterilmek üzere işyerinde saklar.

Saklama süresi ilgili mevzuatla belirlenmiş kayıtlar için o mevzuattaki süredir; mevzuatla belirlenmemiş kayıtlar için on yıldır. Uygulamada bu, ölçüm raporlarının atılabilecek evrak olmadığı anlamına gelir — meslek hastalığı iddiaları çoğu zaman yıllar sonra gündeme gelir.

Ölçüm sonuçlarına tarafların veya teftişe yetkili mercilerin itirazı halinde kayıtlar Genel Müdürlük tarafından incelenir ve gerekirse sonuçlar geçersiz kılınarak İSG-KATİP'e işlenir.

Nasıl çalışıyoruz

1. Parametre tespiti

   Risk değerlendirmesi bulguları ve saha incelemesi üzerinden hangi parametrelerin ölçülmesi gerektiği belirlenir.

2. Yetki kapsamı kontrolü

   Ölçümü yapacak laboratuvarın yeterlik belgesi ve kapsam listesi, ölçülecek parametrelerle karşılaştırılır. Kapsam dışı parametre için ölçüm planlanmaz.

3. Ölçüm planı

   Numune alma noktaları, ölçüm süresi ve vardiya düzeni planlanır. Ölçümün gerçek çalışma koşullarında yapılması esastır.

4. Saha ölçümü

   Ölçüm, laboratuvarın yetkilendirilmiş deney personeli tarafından işyerinizde gerçekleştirilir.

5. Rapor ve değerlendirme

   Sonuçlar mevzuattaki sınır değerlerle karşılaştırılır. Aşım varsa iş güvenliği uzmanınız önlem planını günceller, gerekiyorsa sağlık tarama kapsamı genişletilir.

Sık sorulanlar