Risk değerlendirmesi

Risk değerlendirmesi nedir

Bir işyerinde nelerin zarar verebileceğini önceden tespit etme çalışmasıdır. Süreç üç soruyu sırayla cevaplar: burada hangi tehlikeler var, bu tehlikeler kime ve nasıl zarar verebilir, bunu önlemek için ne yapılacak. Çıktı bir rapordur; içinde tespit edilen her tehlike, o tehlikenin risk derecesi, alınacak önlem, önlemi kimin uygulayacağı ve termin tarihi yer alır.

Uygulamada iki isimle anılır: risk değerlendirmesi ve risk analizi. Mevzuattaki karşılığı risk değerlendirmesidir, ikisi aynı belgeyi ifade eder.

Kimler yaptırmak zorunda

6331 sayılı kanun kapsamındaki bütün işyerleri. Tek çalışanı olan bir büro da, üç yüz kişilik bir fabrika da aynı yükümlülüğe tabidir. Tehlike sınıfı yükümlülüğün olup olmadığını değil, ne sıklıkla yenileneceğini belirler.

Yükümlülük işverene aittir. İşveren bu çalışmayı kendi bünyesinde yapabilir ya da bizim gibi yetkilendirilmiş bir ortak sağlık ve güvenlik biriminden hizmet alarak yaptırabilir. Her iki durumda da belgenin sorumluluğu işverendedir.

Yenileme süreleri

Hazırlanan risk değerlendirmesi süresiz geçerli değildir. Tehlike sınıfına göre aşağıdaki aralıklarda yenilenmesi gerekir.

Tabloda yer alan süreler asgari yükümlülüklerdir. İşyerinin riskleri daha sık yenileme gerektiriyorsa süre kısalır; inşaat ve tersane gibi ortamı sürekli değişen sahalarda değerlendirme çok daha kısa aralıklarla tekrarlanır.

Süre dolmadan yenileme gerektiren durumlar

Aşağıdaki durumlarda ortaya çıkabilecek yeni riskler işyerinin tamamını veya bir bölümünü etkiliyorsa, yukarıdaki süreler dolmamış olsa bile değerlendirme tamamen veya kısmen yenilenir.

• İşyerinin taşınması veya binalarda değişiklik yapılması
• Uygulanan teknolojide, kullanılan madde ve ekipmanlarda değişiklik olması
• Üretim yönteminin değişmesi
• İş kazası veya meslek hastalığı meydana gelmesi
• Kazaya çok yaklaşılan bir olayın yaşanması
• Mevzuatta işyerini ilgilendiren bir değişiklik olması

Ekip kimlerden oluşur

Risk değerlendirmesi tek kişinin masa başında yazdığı bir belge değildir. Ekip işveren tarafından oluşturulur ve şu kişilerden meydana gelir:

• İşveren veya işveren vekili
• Görevlendirdiğiniz iş güvenliği uzmanı
• Görevlendirdiğiniz işyeri hekimi
• İşyerindeki çalışan temsilcileri
• İşyerindeki destek elemanları
• İşyerindeki bütün birimleri temsil edecek şekilde belirlenen, yaptığı işle ilgili bilgi sahibi çalışanlar

Uzman ve hekim bu ekibe teknik rehberlik eder; sahayı en iyi bilen kişiler ise o işi yapan çalışanlardır. Bu yüzden saha ziyaretinde çalışanlarla konuşuyoruz.

Nasıl yürütüyoruz

1. Saha ziyareti

   Uzman işyerinizi birim birim geziyor, iş akışını izliyor, çalışanlarla görüşüyor. Kullanılan ekipman, kimyasal, çalışma yüksekliği ve ortam koşulları kayıt altına alınıyor.

2. Tehlikelerin tespiti

   Sahadan toplanan bilgiye kaza ve ramak kala kayıtları, ortam ölçüm raporları ve sağlık gözetimi bulguları ekleniyor.

3. Risklerin derecelendirilmesi

   Her tehlike, gerçekleşme olasılığı ve doğuracağı zararın şiddeti üzerinden puanlanıyor. Böylece önce hangi işe bütçe ayıracağınız netleşiyor.

4. Önlem planı

   Her risk için alınacak önlem, sorumlusu ve termin tarihi yazılıyor. Öncelik sırası riskin derecesine göre kuruluyor.

5. Raporlama ve takip

   Rapor işverene teslim ediliyor, dosyanız oluşturuluyor. Planlanan önlemlerin uygulanması sonraki ziyaretlerde kontrol ediliyor.

Yapılmazsa ne olur

Risk değerlendirmesi yapmayan veya yaptırmayan işverene idari para cezası uygulanır ve aykırılık devam ettiği sürece ceza her ay yeniden kesilir. Tutarlar her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellendiği için güncel rakamı bize sorabilirsiniz.

Para cezasından daha ağır olan sonuç, bir iş kazası yaşandığında ortaya çıkar. Güncel bir risk değerlendirmesinin bulunmaması, işverenin kusur değerlendirmesinde ağır biçimde aleyhine yorumlanır ve tazminat davalarında belirleyici olur. Ayrıca belirli işlerde değerlendirmenin yapılmamış olması işin durdurulmasına gerekçe oluşturabilir.

Sık sorulanlar